◄ توليد محصولات و خدمات با حداقل ضايعات





● نويسنده: احمدعلي - بيگ‌محمدلو


● منبع: خبرگزاری - فارس





5-S معرف پنج كلمه‌ي ژاپني است كه در مديريت كارگاه، دفتر، اداره، شركت و حتي در خانه مورد استفاده قرار مي‌گيرد.

منطق5-S اين است كه سازماندهي، تميزي، نظافت، استاندارد و انضباط در محل كار، به عنوان مباني اصلي توليد يك محصول با كيفيت يا ارائه خدمات مرغوب بدون ضايعات يا با حداقل ضايعات، مدنظر قرار گيرد.


ساماندهي(Structurise/seiri) چيست؟

سامان‌دهي اشياء عبارت است از جدا كردن اشيايي كه براي كار لازمند و نگهداري تعداد كمي از اشياء غير اساسي و كم مصرف براي استفاده در صورت لزوم در يك مكان مناسب و قابل دسترسي.


تميزي-آراستگي-(Systemise/seiton) چيست؟

تميزي نوعي مطالعه كارايي است. سئوال اين است كه با چه سرعتي مي‌توانيد به اشيايي كه نياز داريد، دسترسي پيدا كنيد و با چه سرعتي، آن‌هايي را كه نمي‌خواهيد، دور بريزيد.


چهار مرحله براي رسيدن به تميزي:


گام اول: وضعيت موجود را تجزيه و تحليل كنيد

گام دوم: مكاني كه اشياء به آن تعلق دارند، مشخص كنيد

گام سوم: تصميم بگيريد كه چگونه اشياي غير اساسي را كنار بگذاريد

گام چهارم: از قواعد دور ريختن اشياء پيروي كنيد


نظافت (Sanitise/seiso) چيست؟

"هر كس نظافتچي است". هركس از كارمند گرفته تا مدير، بايد در سازمان خود كار نظافت را انجام دهد.


چكيده شعارهاي پاكسازي از اين قرار است:


- من چيزي را كثيف نخواهم كرد.

- چيزي را در راه نخواهم ريخت.

-چيزي را پخش و پلا نخواهم كرد.

-چيزها را به محض كثيف شدن، تميز خواهم كرد.

-برچسب هايي را كه پاك شده است، بلا فاصله خواهم نوشت.

- چيزهايي را كه كنده شده است، بلا فاصله خواهم چسباند.


پاكسازي دقيق و منظم محيط كار – محل به محل، پرونده به پرونده، ميز به ميز- موجب تشخيص و شناسايي مسائل در فرايند توليد مي‌گردد.


استاندارد سازي(Standardise/seiketsu) چيست؟

در اينجا تاكيد بر مديريت عيني و استاندارد‌سازي 5-S است. ابتكار و مديريت عيني جامع براي حفظ شرايط استاندارد به كار مي رود تا به توان هميشه به راحتي و با سرعت عمل كرد. نصب برچسب‌ها بر روي امور گوناگون يكي از روش‌هاي موثر در مديريت عيني است.

شفافيت، مجسم كردن شرايط، نقشه‌ي وجود مسائل و مشكلات از ابزار‌هاي استاندارد‌سازي است.


نظم و انضباط (Self-discipline/shitshke) چيست؟

نظم و انضباط به معني آموزش قابليت انجام دادن كارها، به همان طريقي كه بايد انجام شوند. با آموزش افراد در مورد آنچه لازم است انجام دهند، عادات بد از بين مي‌رود و انواع خوب آن شكل مي‌گيرد. اين فرايند موجب مي‌شود كه افراد به پيروي از قوانين عادت كنند.

نظم و انضباط ابزار لازم براي گذراندن راحت‌تر زندگي است. خود انضباطي هم بسيار مهم است.


5-S را در همه جا مي‌توان اجرا كرد و با بكار‌گيري آن، نتايج زير را بدست آورد:

·داشتن محل كار مرتب و تميز

·دسترسي آسان به اطلاعات، مواد و لوازم

·افزايش سرعت انجام كار

·جلوگيري از ضايعات

·صرفه‌جويي در وقت، مواد و فضاي اداري و انبار

·هماهنگي و همكاري مطلوب بين كاركنان و واحدها و تقويت كار گروهي

.ايمني بيشتر در محيط كار و محل‌‌هاي نگهداري لوازم و مواد.

·كارايي و كيفيت بيشتر


منابع :

كتاب مديريت كيفيت جامع(TQM) ساموئل كي.هو ترجمه حسين زاده